
W relacjach ze zdarzeń bateryjnych słowo „wybuch” bywa jedynym opisem gwałtownego zdarzenia. Raport techniczny powinien jednak określać, co się spalało, gdzie gromadziły się gazy i jaki mechanizm rozpoznano. Zdarzenie w Surprise w Arizonie pokazuje, dlaczego te rozróżnienia mają praktyczne znaczenie. [1]
Pożar i deflagracja nie są rozłącznymi kategoriami
Pożar opisuje zdarzenie obejmujące niekontrolowane spalanie. Deflagracja określa sposób rozchodzenia się strefy spalania: jej prędkość jest mniejsza od prędkości dźwięku w jeszcze nieprzereagowanej mieszaninie. Nie oznacza to łagodnego przebiegu. W przestrzeni ograniczonej ścianami gwałtowne spalanie gazów może wywołać niebezpieczne nadciśnienie, czyli wzrost ciśnienia ponad ciśnienie otoczenia. [2, Glossary; 4]
Wybuch jest określeniem szerszym niż deflagracja. Sam huk, wyrzucone drzwi lub kula ognia nie wystarczają do nazwania zdarzenia detonacją. W przypadku Surprise autorzy raportu rozpoznali deflagrację i tak należy opisywać ten przypadek. To zasada rzetelnego relacjonowania ustaleń źródła, bez dopisywania mechanizmu na podstawie wyglądu nagrania. [1; wniosek redakcyjny]
Uwolnienie gazów i ich zapłon to różne momenty
Ucieczka termiczna, ang. thermal runaway, to niekontrolowane samonagrzewanie ogniwa. W jej przebiegu mogą uwalniać się gazy i pary, określane zbiorczo jako off-gas. Ich uwolnienie nie musi od razu oznaczać pojawienia się płomienia. W eksperymentach Christensen i współautorów z modułami NMC obserwowano emisję białej chmury; jej zapłon prowadził do innego przebiegu zdarzenia niż gromadzenie się niezapalonej mieszaniny. Nie można zatem utożsamiać braku płomienia z brakiem zagrożenia. [2, Glossary; 3, abstrakt i omówienie]
Surprise, 19 kwietnia 2019 r.
W magazynie energii o pojemności energetycznej 2,16 MWh doszło do kaskadowej ucieczki termicznej. Około godziny 16:55 zadziałała detekcja dymu i uruchomiono instalację gaszenia środkiem Novec 1230. Raport wskazuje, że system ograniczał spalanie płomieniowe we wczesnej fazie, ale nie zapewniał ochrony przed wybuchem. Czterech strażaków zostało ciężko rannych w późniejszej deflagracji. [1, s. 1-2]
Zespół ratownictwa chemicznego przybył około 18:28. Prowadzono pomiary wokół obiektu, stwierdzając wcześniej niebezpieczne stężenia tlenku węgla i cyjanowodoru. Około 19:50 przestała wypływać widoczna biała mieszanina. Drzwi otwarto około 20:01, a deflagrację zaobserwowano około 20:04. Są to przybliżone godziny z rekonstrukcji raportowej, a nie uniwersalny czas rozwoju podobnych zdarzeń. [1, s. 1]
Niższe wskazania wybranych substancji na zewnątrz nie opisywały pełnego stanu atmosfery wewnątrz. Autorzy wskazali brak możliwości bezpiecznego, zdalnego pomiaru warunków w magazynie oraz wcześniejszą utratę łączności z systemem. Następstwo czasowe otwarcia drzwi i deflagracji jest istotne, ale nie daje samo w sobie podstaw do dopisania dokładnego źródła zapłonu. [1, s. 1-2; ostatnie zdanie: wniosek redakcyjny]
Co powinno pozostać w opisie zdarzenia?
W analizie warto osobno zapisać emisję, obserwowany płomień, pomiary atmosfery, zmianę wentylacji i skutki ciśnieniowe. Przy każdym pomiarze potrzebne są miejsce i czas. W badaniach FSRI dotyczących zapłonu mieszanin gazowych mierzono właśnie przebieg nadciśnienia, a nie jedynie wygląd płomienia. To przykład doboru pomiaru do ocenianego zagrożenia. [4; zalecenie redakcyjne]
Ten artykuł wyjaśnia sposób czytania zdarzeń. Nie wyznacza chwili bezpiecznego otwarcia obiektu ani odległości działań. Takich wartości nie da się wyprowadzić z samej osi czasu jednego wypadku. [1; ograniczenie zakresu wnioskowania]
Źródła
- FSRI, Four Firefighters Injured in Lithium-Ion Battery Energy Storage System Explosion - Arizona (2020). Executive Summary, s. 1-2; opis zdarzenia i czynników współuczestniczących.
- FSRI/UL, Considerations for Fire Service Response to Residential Battery Energy Storage System Incidents. Glossary, s. 21-22; sekcja 6.3.
- Christensen i in., Thermal and mechanical abuse of electric vehicle pouch cell modules (2021). Abstrakt, metodyka i omówienie prób; moduły NMC.
- FSRI, Journal Article Investigates Explosion Hazards from Lithium-Ion Battery Thermal Runaway Gas (2024). Opis eksperymentów z mieszaninami gazów i pomiaru nadciśnienia.
© Fundacja cfbt.pl - INWITE. Wszelkie prawa zastrzeżone. Koncepcja i redakcja merytoryczna: Szymon Kokot. Publikacja: Fundacja cfbt.pl / INWITE. Przy cytowaniu podaj: Szymon Kokot (red. meryt.), tytuł artykułu, Fundacja cfbt.pl / INWITE oraz aktywny odnośnik do materiału. Inne wykorzystanie wymaga uprzedniej zgody Fundacji, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych prawem.